Soru ve Sorunlarınız için;

çekinmeden bana yazabilirsiniz...

Change language

Alerji

Alerji Nedir?

Alerji; vücudumuzun bağışıklık sisteminin kendisinden olmayan şeylere karşı gösterdiği aşırı tepki olarak tarif edilebilir. Bu tanımda iki önemli nokta var. Birincisi; vücudumuzun bir parçası ya da yapıtaşı olmayan, ancak bir şekilde vücudumuzla ilişki kuran temasa geçen faktörler. Örneğin; yiyecekler, polenler, böcek ısırıkları, ilaçlar, hayvanlar gibi… İnsan vücudunun dış dünyayla ilişki kuran sistemleri örneğin cildimiz, mide bağırsak sistemimiz ya da solunum sistemimiz ortamda olup biten şeylere karşı tepkisiz kalmaz. Kendisini korumaya savunmaya yönelik tepkiler verir. İkinci önemli nokta ise bu tepkinin bazı insanlarda aşırı olduğudur.

Vücudumuza yabancı bir cisim girdiği zaman vücudumuz o yabancı cismin girişini önlemeye yönelik birtakım mekanizmaları devreye sokar. Bu durumdan çoğu insanın haberi olmaz ve farkında olmadan atlatılır. Fakat bazen bu mekanizmalar normalden çok daha fazla ve alevli bir şekilde devreye girince kişiye yarardan çok zarar verir. Örneğin tozlu bir ortamda burun etleri şişerek tozun vücuda girmesini engeller.

Alerjiye yatkın insanlar ‘atopik’ olarak adlandırılır. Atopi bir hastalık değildir, ancak kalıtsal bir özelliktir. Aynı zamanda aileseldir. Aynı ailenin diğer bireyleri de benzer özellikler taşır. Atopik insanlarda alerjik bir hastalık gelişme riski yüksektir. Ebeveynlerin bir tanesinde alerjik bir hastalık varsa, doğacak bebekte diğer bebeklerden 2-3 kat daha fazla alerjik bir hastalık gelişme riski vardır. Ebeveynlerin her ikisinde de alerjik bir hastalık olması durumunda ise bu risk 7-8 kata kadar çıkmaktadır.

Alerji Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Alerji, başkalarına zarar vermeyen ve toksin olmayan bazı maddelere karşı vücudun istenmeyen bir aşırı duyarlılık reaksiyonudur. Vücut, karşılaştığı zararlı madde ve organizmalara karşı savunma amacıyla antikor oluşturur. Aynı maddeyle tekrar karşılaşıldığında bu antikorlar vücudu korumak için harekete geçerler. Bu normal insanlarda koruyucu bir mekanizmadır. Alerjik bünyeli kişilerde, karşılaşılan maddenin vücuda zararlı olup olmadığı ayrılamaz ve zararsız maddelere de reaksiyon gelişir.

Alerji nasıl anlaşılır?

Alerjenle ( vücudun yabancı kabul ettiği madde) karşılaşıldığında hapşırma, gözlerde sulanma, burun akıntısı, burun tıkanıklığı, burun kaşıntısı veya egzama gibi deri döküntüleri meydana gelir. Aynı maddelerle karşılaşan kişilerde bu reaksiyonlar görülmez.

Neler alerji yapar?

Alerjiye en sık neden olan maddeler hayvan tüyler, çiçek polenleri, toz, küf ve deterjan gibi maddelerdir.

Neden bende alerji var?

Vücudumuz aslında zararsız olan bazı maddeleri zararlı gibi algılar ve ondan kurtulmaya çalışır (bakteri ve virüslere vücudun verdiği reaksiyon gibi). Vücudumuzun alerjiden kurtulmak için verdiği bu çaba, hapşırma, burun akıntısı, kaşıntı gibi bulgulara yol açar.

Alerji bu bulgulara nasıl yol açar?

Alerjenler vücutta histamin gibi bazı maddelerin salgılanmasına neden olur. Bu maddeler damarların genişlemesine, damar dışına sıvı çıkmasına ve bazı koruyucu hücrelerin bu bölgeye toplanmasına yol açarlar. Alerjik reaksiyon denilen ve vücuda zarar veren olaylar böyle gelişir. Bu reaksiyon sonucu ortaya çıkan bulgular olayın geliştiği bölgeye göre değişir. Eğer burundaysa hapşırma ve burun akıntısı görülür. Solunum yolundaysa astımda olduğu gibi öksürük, nefes darlığı ve hırıltılı soluma meydana gelir. Deride ise kaşıntı, kızarıklık ve kabarıklar oluşur.

Alerji nasıl tedavi edilir?

Alerjik bünyelere uygulanan bazı testlerle, nelere alerjisi olduğu tespit edilip bunlardan kaçınması önerilebilir, ancak toz polen, ev akarları gibi bazı alerjenlerden kaçınmak çok zordur. Alerjik bünyeli insanlarda zamanla yeni modellere karşı da alerji gelişebilir ya da eskiden alerjik olduğu bir maddeye vücut alışabilir. Alerji genellikle çocukluk, ergenlik ve genç erişkinlikte başlar. Psikolojik stres de alerjide önemli bir rol oynar. Alerjik maddeden uzak durmak önemlidir. Ancak bazen nelere karşı alerji olduğu bilinemediği için bu tarz koruma genellikle yetersizdir. Tedavide antihistaminikler ve daha ağır durumlarda da kortizon kullanılır. Ayrıca burun tıkanıklını açıcı ilaçlar rahatlama sağlar. Alerjen olduğu bilinen maddenin küçük dozlar halinde vücuda verilmesiyle vücudun yavaş yavaş bu maddeye alıştırılması da tedavi şeklidir.

Alerjiden nasıl kurtulabilirim?

✔ İlkbaharda çiçeklerin tozlaşma döneminde mümkün olduğunca açık havaya çıkmayın.
✔ Polenlerin içeri girmemesi için camlarınızı açmayın, mümkünse klima kullanın. Klima sadece serinletmekle kalmaz, polen ve mantar sporlarını da filtre eder.
✔ Evinizde çok fazla çiçek olmasın, bitkiler ve nem, mantar üremesi için uygun ortamdır.
✔ Arabayla seyahat ederken camları açmayın.
✔ Giysilerinizi açık havada kurutmayın, üzerine polenler yapışır, mümkünse çamaşır kurutma makinesi kullanın.
✔ Kuş tüyü yastık kullanmayın, yastık, çarşaf ve pikelerinizi haftada bir yıkayın. Toz akarlarının ölmesi için yıkama suyunuz en az 54 ℃ olmalıdır. Biblo, kitap gibi küçük eşyalarınızı toz tutmaması için kapaklı dolaplara koyun.
✔ Evde halı kullanmamaya çalışın, döşemelerin silinebilecek bir maddeden olmasına dikkat edin.
✔ Halınızı emişi güçlü bir elektrik süpürgesiyle temizleyin.
✔ Evin içinde hayvan beslememeye çalışın. Beslediğiniz hayvanları özellikle yatak odasına sokmayın.
✔ Çocuklarınızın oyuncaklarını bir kutuda saklayın, tüylü oyuncaklar yerine tahta ve plastik gibi toz tutmayan maddelerden yapılmış oyuncaklar alın.
✔ Gerekirse elektrostatik toz tutucu hava temizleme cihazları kullanın.
✔ Pencere ve kapı pervazlarında toz birikimi çok olduğu için buraları sık sık ıslak bezle temizleyin.

Alerji Tedavisi

Alerji tedavisi için temel çözüm alerjiye neden olan etkenin ortadan kaldırılmasıdır. Birçok insan için alerjenlerden korunmak bile sıkıntıyı büyük ölçüde hafifletir, semptomları ortadan kaldırır. Ancak semptom ve bulgular günlük yaşantıyı ve yapılan işi etkilemeye başladığında doktora başvurmak gerekir.

Bunun için en basit yapılan test alerji deri testidir. Kollardan ya da kandan yapılan alerji testleriyle neye karşı alerjiniz olduğunu tespit etmek mümkün. Alerjimiz olan şeyleri bilmek; hem kendinizi koruyabilmenizi sağlar hem de doktorunuzun ilaç gerekip gerekmediği konusunda yardımcı olur. Bu testte en sık rastlanılan maddeleri deri ile temas ettirerek alerjen maddeyi ortaya çıkarmaya çalışılır. Fakat deri testinin olumsuz çıkması kişinin alerjik olmayacağı anlamına gelmez.

Nedeninin bulunmadığı ya da nedenden uzaklaştırılan durumlarda ise bu mekanizmayı engelleyecek olan ilaçlı tedaviyle ikinci aşamaya geçilir. Medikal tedavinin en az 2 ay kadar devam etmesi gerekir. Bu tedaviden cevap alınamayan durumlarda ise en son aşama olan cerrahi tedaviye başvurulur.

Burun tıkanıklığına burun etleri, kemik eğrilikleri neden olmaktadır. Hastalarımızda kemik eğriliklerini düzelterek havanın daha rahat geçmesini sağlanır. Ayrıca burun etlerini radyofrekans veya redüksiyon yöntemiyle küçülterek şişmelerini engellenir.

Tıptaki son gelişmeler sayesinde alerji ülkemizde sorun olmaktan çıkmaya başlamıştır. Ancak yine de hastaların ilk önce hayat standartlarını mutlak surette değiştirmelerini, tozlu, kapalı, nemli ve sigaralı ortamlardan uzak durmalarını gerekmektedir.

Hamilelikte Alerji Kontrolünün Önemi

Alerjik hastalıkların gebelik süresince nasıl seyredeceğini önceden kestirmek mümkün değildir. Gebelik kimyasal olarak anne adayı için son derece karmaşık bir süreçtir. Organlar ve sistemler hormonların yoğun etkisi altındadır. Alerjik hastalıklar gebelik süresince değişmeden devam edebilir. Hamile kadınların yaklaşık üçte birinde şikayet ve semptomlarda herhangi bir değişiklik olmaz. Genel olarak alerji ile ilgili şikayetlerde gebelik süresince ve özellikle gebeliğin sonlarına doğru azalma görülür. Daha az olmakla birlikte gebelikte şikayetlerde artma da görülebilir. Özellikle gebeliğin ilk dönemlerinde hekimler ilaç kullanmaktan kaçınırlar. İlaç konusunda hiçbir zaman kendi başına karar verilmemelidir. Mutlaka destek alınmalıdır. Gebeliğin sağlıklı bir şekilde sürdürülebilmesi için gebelik süresince alerji de kontrol altına alınmalıdır.

Bebeklerde Alerjiye Neden Olabilen Faktörler

Yiyecekler daha çok yaşamın erken döneminde bebeklik ve çocukluk çağında alerjiye neden olurlar. Yaşamın ilk dönemlerinde bebeklerin yiyeceklerle ilk kez tanışmaları sıkıntılı olabilir. Özellikle protein yapısındaki yiyeceklerin daha sık alerjiye neden olduğu bilinmektedir. Bu dönemde sabırlı olunmalıdır. Erken davranılmamalı, profesyonel destek alınmalıdır. Bebekler için en ideal besin maddesinin anne sütü olduğu unutulmamalıdır. Yumurta, inek sütü, balık gibi ek gıdalar altı aydan önce verilmemelidir. Erişkin dönemde de devam eden yiyecek alerjileri mevcuttur. Özellikle karides, midye gibi deniz ürünlerine karşı alerji sık görülür.